Jak chronimy środowisko w rejonie podziemnych magazynów w wyeksploatowanych złożach gazu ziemnego

Podziemny magazyn gazu ziemnego „Wierzchowice" funkcjonuje na bazie złoża gazu ziemnego „Wierzchowice" o znacznym stopniu sczerpania zasobów. Szczelność magazynu gwarantowana jest przez utwory cechsztynu wykształcone jako naprzemianległe serie anhydrytowe i solne. Górną granicę złoża i uszczelnienie podziemnego magazynu gazu ziemnego stanowi kompleks anhydrytowo-solny cechsztynu o miąższości rzędu 150m.

W celu kontroli szczelności podziemnego magazynu gazu ziemnego "Wierzchowice" prowadzone są badania i pomiary, w tym szczelności magazynu, w następującym zakresie:

• Pomiar ciśnień dynamicznych (na przełomie listopad-grudzień) - po 5 odwiertów rocznie typują służby geologiczne.
• Pomiar ciśnień statycznych po zakończeniu każdego cyklu pracy PMG
• Badanie tła geochemicznego - min. co 5 lat

 

Wyniki kompleksowej interpretacji badań geochemicznych na złożu gazu ziemnego Wierzchowice, zostały przedstawione do wiadomości Okręgowego Urzędu Górniczego we Wrocławiu. Dokumentacja  zawiera obraz anomalii i przedstawia stan początkowy przed rozpoczęciem zatłaczania gazu dlatego jest stanowi podstawę porównawczą do okresowego monitorowania geochemicznego PMG „Wierzchowice".

PMG „Husów" znajduje się w południowo-wschodniej stronie zapadliska przedkarpackiego, a zastał  utworzony w XII horyzoncie złoża gazowego, po częściowym sczerpaniu zasobów.

 

Horyzont XII złoża gazowego występuje w warstwach mioceńskich (sarmat), na głębokości ok. 1300 m. Skały zbiornikowe nie stanowią jednolitego kompleksu piaskowcowego, ale są wykształcone jako seria piaskowcowo-łupkowa, w obrębie której wydziela się dwa poziomy piaskowcowe.

 

W obu poziomach zauważalna jest duża zmienność litologiczna, podobnie duży przedział zmienności reprezentują wyniki badań porowatości i przepuszczalności.

 

Układ przestrzenny poziomu zbiornikowego posiada kształt antykliny, co z uwzględnieniem występowania skał izolujących  ( łupki) w stropie serii złożowej,  zapewnia szczelność PMG Husów.

W celu kontroli szczelności PMG „Husów"  prowadzone są badania i pomiary. W odwiertach  piezometrycznych w PMG Husów wykonuje się pomiary ciśnień zarówno w cyklu zatłaczania jak i odbioru gazu ziemnego. Rejestrowane w nich zmiany ciśnień pozwalają na kontrolę zachowania się złoża w czasie prowadzenia eksploatacji i zatłaczania gazu.  Dla kontroli szczelności PMG „Husów"prowadzi się również w obrębie złoża monitoring geochemiczny, którego głównym celem jest:

• ustalenie ewentualnych anomalii stężenia metanu w powietrzu glebowym,
• stwierdzenie wystąpienia niekontrolowanej migracji gazu oraz,
• identyfikacja źródeł i dróg migracji gazu ziemnego.

 

Badania powietrza gruntowego, w ramach w/w monitoringu, wykonuje się dwa razy w roku tj. po każdym cyklu zatłaczania i odbioru gazu.  Badania geochemiczne prowadzi się głównie w otoczeniu odwiertów gazowych na podstawie wcześniej przygotowanego planu rozmieszczenia (siatki) punktów pomiarowych. Do poboru powietrza glebowego wykonuje się sondy geochemiczne do głębokości około 3 m. Pobrane próbki poddaje się analizie chromatograficznej, mającej na celu określenie koncentracji metanu (% obj.) w powietrzu gruntowym.

Zasady przygotowania i włączenia otworów do eksploatacji:

• Projektowana konstrukcja otworu dla wtłaczania gazu ziemnego do podziemnego magazynu i wydobywania gazu z magazynu powinna zabezpieczać odwiert przed zgnieceniem rur oraz zawodnieniem, niekontrolowaną migracją gazu.
• Poszczególne cykle pracy podziemnego magazynu poprzedza się badaniami warunków geologiczno-złożowych oraz parametrów płynów złożowych wykonanymi pod nadzorem służby geologicznej.
• Odwierty wyposażone są w armaturę umożliwiającą pomiar parametrów charakteryzujących przebieg eksploatacji złoża (przepływu, ciśnienia
  i temperatury) na powierzchni oraz (ciśnienia, temperatury) na spodzie odwiertu, pobór próbek.
• Uzbrojenie napowierzchniowe odwiertu musi odpowiadać wymaganym warunkom bhp i p.poż. i ochrony środowiska naturalnego.
• Dozwolony pobór gazu z odwiertu ustala się tak, aby podczas eksploatacji złoża nie występowały zjawiska piaszczenia, tworzenia się stożków i języków wodnych, a także nie nastąpiło uszkodzenie uzbrojenia odwiertu.

Pomiary dla potrzeb PMG „Wierzchowice" i PMG „Husów"  realizowane są na odcinkach pomiarowych w następującym zakresie:

• Pomiar indywidualny gazu zatłaczanego / odbieranego z poszczególnych odwiertów odbywa się na odcinkach pomiarów indywidualnych zabudowanych w węźle rozdzielczym (redukcyjno - pomiarowym). Odcinki pomiarowe wyposażone są w kryzy, urządzenia pomiarowe (przetworniki elektroniczne ciśnienia i temperatury, zespolony przelicznik przepływu). Pomiar składu gazu dla wybranych odwiertów realizowany jest przy odbiorze - codziennie.
• Pomiar rozliczeniowy zdawczo - odbiorczy odbywa się na ciągu rozliczeniowym zdawczo-odbiorczym do pomiarów handlowych.
• Pomiar wody złożowej oddzielonej od gazu ziemnego w separatorach odbywa się w wyskalowanym zbiorniku pomiarowym.
• Ilości zatłaczanego do PMG „Wierzchowice" i PMG „Husów" oraz odbieranego gazu ziemnego są rejestrowane na bieżąco i dokumentowane w odpowiednich zestawieniach z możliwością raportowania w formie wydruku.
• W trakcie zatłaczania gazu do podziemnego magazynu prowadzi się pomiar ilości zatłaczanego gazu indywidualnie dla wytypowanych do zatłaczania odwiertów, pomiar ilości zatłoczonego gazu do PMG, pomiar ciśnień głowicowych ruchowych, analizę składu chemicznego zatłaczanego gazu.
• W przerwie międzycyklowej (zatłaczanie/odbiór odbiór/zatłaczanie) prowadzi się pomiary ciśnień głowicowych na wszystkich odwiertach (w cyklu do ustabilizowania ciśnienia), pomiary ciśnień dennych statycznych i temperatury na wszystkich odwiertach PMG (każdorazowo podczas stójki - pomiędzy zatłaczaniem a odbiorem i odbiorem a zatłaczaniem), analizę składu gazu w odwiertach obserwacyjnych każdorazowo po pomiarach wgłębnych.
• W trakcie odbioru gazu prowadzi się pomiar ilości odbieranego gazu indywidualnie dla każdego wytypowanego do odbioru odwiertu, pomiar ciśnień głowicowych ruchowych, analizy składu chemicznego gazu (indywidualnie dla wybranych odwiertów), analizy średniego składu chemicznego gazu, pomiar ilości wody złożowej oddzielonej od gazu ziemnego indywidualnie dla każdego wytypowanego do odbioru odwiertu, pomiar ilości gazu odbieranego z podziemnego magazynu gazu.

Po zakończeniu fazy odbioru prowadzi się pomiar ciśnień dennych i składu gazu dokonywany jest całościowo po ustabilizowaniu się ciśnień dennych.

Woda złożowa wydobyta wraz z gazem ziemnym nie jest odprowadzana do wód powierzchniowych lecz oddzielana jest w separatorach i po pomiarze gromadzona w zbiorniku wody złożowej, skąd okresowo zatłaczana jest do specjalnego otworu chłonnego (na podstawie „Projektu zatłaczania wody złożowej do otworu).

 

Zatłaczanie odbywa się przez pompownię wody złożowej składającej się z typowego zestawu pompowego z silnikiem elektrycznym wraz z kolektorem ssącym i tłoczącym do dozownika biocydu. Woda przed ponownym zatłoczeniem do złoża obrobiona jest biocydem, celem eliminacji flory bakteryjnej występującej w wodzie.

 

Stosowanie biocydu ma na celu uniknięcie procesów biologicznych, powodujących powstanie w złożu związków siarki.

 

Zbiorniki magazynowe i rurociągi są szczelne i czytelnie oznakowane, systematycznie sprawdza się ilość cieczy w celu sprawdzenia szczelności.

 

W przypadkach ewentualnego uszkodzenia zbiorników wody złożowej i metanolu lub rurociągu zrzutowego płynów technologicznych mogą wystąpić lokalnie niewielkie skażenia gleb, które są natychmiast usuwane.

 

Na terenie ośrodka zbioru, oczyszczania i przetłaczania gazu znajdują się urządzenia umożliwiające wychwycenie wymienionych płynów w studzienkach kanalizacyjnych i i ch unieszkodliwianie.

Wszystkie nawiercone warstwy wodonośne zostały odpowiednio zarurowane, zacementowane i odizolowane od siebie zgodnie z projektami i techniką górniczą, w związku z tym nie istnieje zagrożenie dla wód podziemnych i powierzchniowych ze strony pracy PMG „Wierzchowice" i PMG „Husów".

 

Ze względu na występowanie wód podpowierzchniowych nie stanowiących wód użytkowych w obrębie oddziaływania PMG Wierzchowice i PMG Husów magazyny te nie stwarzaja bezpośredniego zagrożenia dla ujęć wód podziemnych.

Podczas pracy podziemnego magazynu gazu, w wyniku sprężania gazu, wytwarzania ciepła w kotłowni oraz podczas regeneracji glikolu będzie występowała nieznaczna emisja zanieczyszczeń gazowych do atmosfery.

 

Zgodnie z zapisami zawartymi w decyzjach właściwego terytorialnie Starosty Powiatowego w sprawie dopuszczalnej ilości emisji zanieczyszczeń gazowych wprowadzanych do powietrza przez PMG „Wierzchowice" i PMG „Husów", nie przewiduje się kontrolnych pomiarów emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego z uwagi na minimalny wpływ na środowisko.